દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી ચૌધરી સમાજમાં ભાદરવા માસમાં ‘નવાયે’ ભીંતચિત્રો સ્વયં જોવા મળે, શ્રાદ્ધ પર્વનું આગમન સૂચવે

દક્ષિણ ગુજરાતના આદિવાસી ચૌધરી સમાજમાં ભાદરવા માસના ‘હરાદ' (શ્રાદ્ધ) પર્વે ઘરોની કાચી માટીની ભીંતો પર ચોખાના લોટના દ્રાવણ વડે વિશિષ્ટ ચિત્રો દોરવામાં આવે છે, જેઓ સ્થાનિક બોલીમાં ‘નવાયે’ કહેવાય છે.

આ ભીંતચિત્રો માત્ર ઘરની સજાવટ નથી, પરંતુ સમગ્ર આદિવાસી જીવનદર્શન અને પિતૃકૃપાનું પ્રતીક છે, જેથી પરિવારના પૂર્વજો પ્રતીકરણ અને આદરનું પ્રતિબિંબ થાય છે.

વર્ષ દરમિયાન માટી-ગારનું લીપણ થવાને પછી, હરાદ નજીક આવતાં જ જૂના ‘નવાયે’ની ઝાંખી છાપ માટીમાંથી આપમેળે ઊપસી આવે છે, જેથી નવી રેખાઓ બનતા છે અને પરિવારજનો કૅલેન્ડર વિના સમજી જાય છે કે શ્રાદ્ધ પર્વ આવી પહોંચ્યું છે.

આ પ્રક્રિયા આદિવાસી સમુદાયની પ્રકૃતિ પ્રેમ અને પૂર્વજો પ્રત્યેના આદરની ગહન જોડણીને દર્શાવે છે, જેમાં ભગવાન અને પિતૃોની કૃપા પ્રતીક તરીકે ભીંતચિત્રો સતત જીવિત રહે છે.