આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા સમાનતા દિવસ: ભારતનો સુવર્ણકાળ અને વર્તમાનનું તુલનાત્મક વિશ્લેષણ

26 ઓગસ્ટ 2026 ના આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા સમાનતા દિવસે ભારતે ‘Right. Justice. Action. For All Women and Girls.’ થીમ હેઠળ ઉજવણી કરી. આ દિવસે વિશ્વભરમાં અનેક કાર્યક્રમો અને યોજનાઓ યોજાઈ, જેમાં મહિલાઓના અધિકારો અને સશક્તિકરણ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો.

ઇતિહાસની દૃષ્ટિએ જોવામાં આવે તો રાજાશાહી સમય દરમિયાન મહારાજા સાથે મહારાણી પણ રાજદરબારમાં ભાગ લેતી અને તેમના મંતવ્યોને સ્વીકારવામાં આવતાં. આ સુવર્ણકાળની તુલનામાં આજના સમયમાં મહિલાઓ સામેના અત્યાચાર અને દુષ્કર્મમાં વધારો જોવા મળે છે, જે મીડિયા અને ન્યુઝ ચેનલો દ્વારા સતત રિપોર્ટ થાય છે.

1975 થી ભારત સરકારે મહિલા સશક્તિકરણ માટે અનેક યોજનાઓ અને કાયદાઓ અમલમાં મૂક્યા છે, પરંતુ દૈનિક સ્તરે મહિલાઓ વિરુદ્ધ હિંસા અને ભેદભાવમાં ઘટાડો કરતાં વધારો જોવા મળે છે. આ પરિસ્થિતિમાં પ્રશ્ન ઉઠે છે કે આવા પ્રશ્નોનું નિવારણ કેવી રીતે કરી શકાય.

આ સંદર્ભમાં પ્રજાપિતા બ્રહ્માકુમારી ઈશ્વરીય વિશ્વવિદ્યાલયનું ઉદાહરણ નોંધપાત્ર છે. આ સંસ્થાએ 140 થી વધુ દેશોમાં 9,000 થી વધુ સેવા કેન્દ્રો સ્થાપ્યા છે અને 50,000 થી વધુ મહિલાઓને સેવા કેન્દ્ર ઇન્ચાર્જ અને પ્રશાસક તરીકે નિયુક્ત કર્યા છે. આ પ્રકારનું મહિલા નેતૃત્વ અને સેવા વિશ્વમાં અનોખું છે.

વર્તમાન પરિસ્થિતિને જોતા ભારતના સુવર્ણકાળને પુનર્જીવિત કરવા માટે આધ્યાત્મિક ક્રાંતિની જરૂરિયાત છે. માનવીય મૂલ્યોના અધોગતિને રોકવા માટે આધ્યાત્મિક શિક્ષણ અને મહિલા સશક્તિકરણને જોડતી સંસ્થાઓનું મહત્વ વધારવું જરૂરી છે.
લેખક ડો તૃપ્તિ છાંટબાર