स्थानीय
વાગરા: ATC TIRESની ચીમનીમાંથી પીળો ધુમાડો, GPCBની વાયુ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ કામગીરી પર સવાલો
વાગરા, દહેજ GIDCમાં ATC TIRESની ચીમનીમાંથી પીળા ધુમાડાના ગોટેગોટા દેખાયા, જેના કારણે GPCBની વાયુ પ્રદૂષણ નિયંત્રણ કામગીરી પર સવાલો ઊભા થયા.
ભરૂચ જિલ્લાના વાગરા તાલુકાની દહેજ ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસ્ટેટ-3માં સામંતપોર સ્થિત પ્લોટ નંબર 23/23-A ખાતે આવેલી ATC TIRES PVT. LTD. કંપનીની ચીમનીમાંથી એકદમ પીળા રંગના ધુમાડાના ગોટેગોટા નીકળતા હોવાનો મામલો સામે આવ્યો છે. ચીમનીમાંથી નીકળતો આટલો સ્પષ્ટ રંગીન ધુમાડો જોતા જ ઔદ્યોગિક એકમોમાં પર્યાવરણના નિયમોનું કેટલું પાલન થઈ રહ્યું છે, તે અંગે ગંભીર સવાલો ઉભા થાય છે. ધુમાડાનો રંગ જોઈને તેમાં કયા રસાયણો કે પ્રદૂષક તત્ત્વો છે તે નક્કી કરી શકાય તેમ નથી, પરંતુ આ બાબતની વૈજ્ઞાનિક તપાસ કરાવવી અને હકીકત જાહેર કરવી હવે સંબંધિત તંત્રની જવાબદારી બને છે.
સૌથી મોટો સવાલ ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડની કામગીરી સામે છે. શું તંત્ર આ પ્રકારની ઘટનાઓની ગંભીરતાથી નોંધ લેશે કે પછી ફરિયાદો અને રજૂઆતો બાદ જાગશે? કંપનીની ચીમનીમાંથી નીકળતા ધુમાડાના નમૂના લઈ તેમાં રહેલા પ્રદૂષક તત્ત્વોની તપાસ કરવામાં આવશે? કંપનીની ચીમની, ઉત્સર્જન નિયંત્રણની વ્યવસ્થા અને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓની શરતોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવામાં આવશે? જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન સાબિત થાય, તો જવાબદાર એકમ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી ક્યારે થશે? આ સવાલોના જવાબ હવે માત્ર નિવેદનોથી નહીં, પરંતુ પારદર્શક તપાસ અને પરિણામલક્ષી પગલાંથી મળવા જોઈએ.
ચીમનીમાંથી નીકળતો ધુમાડો બહારથી દેખાઈ જાય છે, પરંતુ કંપનીની અંદરની પ્રક્રિયાઓમાં પર્યાવરણ અને સલામતીને લગતી કોઈ ખામી છે કે નહીં તે માત્ર દ્રશ્યના આધારે કહી શકાય નહીં. આ માટે સક્ષમ તંત્ર દ્વારા નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી છે. જો બહાર દેખાતી ઘટનાની જ તપાસ નહીં થાય, તો અન્ય સંભવિત જોખમો અંગે વિશ્વાસ કેવી રીતે ઊભો થશે? સ્થાનિક લોકોના આરોગ્ય, હવા અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા આવા મુદ્દાઓને હળવાશથી લેવાની કોઈને છૂટ ન હોવી જોઈએ.
હવે GPCBએ ATC TIRES PVT. LTD.ના સ્થળની તાત્કાલિક તપાસ કરી, ધુમાડાના નમૂનાઓનું વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ કરાવી અને તપાસના તારણો જાહેર કરવા જોઈએ. નિયમભંગ સાબિત થાય તો લાગુ કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી પણ થવી જોઈએ. વિકાસના નામે પર્યાવરણ સાથે ચેડાં કરવાની કોઈને છૂટ ન હોવી જોઈએ. દહેજની હવામાં શું ભળી રહ્યું છે અને તેની જવાબદારી કોની છે, તેનો જવાબ જનતાને મળવો જ જોઈએ. ધુમાડામાં રહેલા તત્ત્વો, પ્રદૂષણના સ્તર અને નિયમભંગ અંગે સત્તાવાર તપાસના પરિણામો હજી ઉપલબ્ધ ન હોવાથી આ બાબતો તપાસનો વિષય છે.
સૌથી મોટો સવાલ ગુજરાત પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડની કામગીરી સામે છે. શું તંત્ર આ પ્રકારની ઘટનાઓની ગંભીરતાથી નોંધ લેશે કે પછી ફરિયાદો અને રજૂઆતો બાદ જાગશે? કંપનીની ચીમનીમાંથી નીકળતા ધુમાડાના નમૂના લઈ તેમાં રહેલા પ્રદૂષક તત્ત્વોની તપાસ કરવામાં આવશે? કંપનીની ચીમની, ઉત્સર્જન નિયંત્રણની વ્યવસ્થા અને પર્યાવરણીય મંજૂરીઓની શરતોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની ચકાસણી કરવામાં આવશે? જો નિયમોનું ઉલ્લંઘન સાબિત થાય, તો જવાબદાર એકમ સામે કાયદેસરની કાર્યવાહી ક્યારે થશે? આ સવાલોના જવાબ હવે માત્ર નિવેદનોથી નહીં, પરંતુ પારદર્શક તપાસ અને પરિણામલક્ષી પગલાંથી મળવા જોઈએ.
ચીમનીમાંથી નીકળતો ધુમાડો બહારથી દેખાઈ જાય છે, પરંતુ કંપનીની અંદરની પ્રક્રિયાઓમાં પર્યાવરણ અને સલામતીને લગતી કોઈ ખામી છે કે નહીં તે માત્ર દ્રશ્યના આધારે કહી શકાય નહીં. આ માટે સક્ષમ તંત્ર દ્વારા નિષ્પક્ષ તપાસ જરૂરી છે. જો બહાર દેખાતી ઘટનાની જ તપાસ નહીં થાય, તો અન્ય સંભવિત જોખમો અંગે વિશ્વાસ કેવી રીતે ઊભો થશે? સ્થાનિક લોકોના આરોગ્ય, હવા અને પર્યાવરણ સાથે જોડાયેલા આવા મુદ્દાઓને હળવાશથી લેવાની કોઈને છૂટ ન હોવી જોઈએ.
હવે GPCBએ ATC TIRES PVT. LTD.ના સ્થળની તાત્કાલિક તપાસ કરી, ધુમાડાના નમૂનાઓનું વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણ કરાવી અને તપાસના તારણો જાહેર કરવા જોઈએ. નિયમભંગ સાબિત થાય તો લાગુ કાયદા મુજબ કડક કાર્યવાહી પણ થવી જોઈએ. વિકાસના નામે પર્યાવરણ સાથે ચેડાં કરવાની કોઈને છૂટ ન હોવી જોઈએ. દહેજની હવામાં શું ભળી રહ્યું છે અને તેની જવાબદારી કોની છે, તેનો જવાબ જનતાને મળવો જ જોઈએ. ધુમાડામાં રહેલા તત્ત્વો, પ્રદૂષણના સ્તર અને નિયમભંગ અંગે સત્તાવાર તપાસના પરિણામો હજી ઉપલબ્ધ ન હોવાથી આ બાબતો તપાસનો વિષય છે.